W trakcie realizacji projektu opracowano podstawowy model umożliwiający uczestnikom nauki obywatelskiej przeprowadzanie prostych obserwacji jakości wody morskiej. Obejmuje on pomiary temperatury, pH, tlenu rozpuszczonego, fosforanów (PO₄), azotanów (NO₃) oraz związków amoniaku i amonu (NH₃/NH₄⁺). Zastosowanie prostych i dostępnych metod pomiarowych pozwala na ich wykorzystanie również poza działaniami realizowanymi w ramach niniejszego projektu.
Ważnym kierunkiem dalszego rozwoju będzie standaryzacja sposobu dokumentowania i raportowania wyników. Opracowane procedury oraz doświadczenie zdobyte przez uczestników mogą zostać wykorzystane w przyszłych działaniach edukacyjnych i monitorujących organizowanych przez organizację. Pozwoli to na kontynuację obserwacji w przyszłości w innych terminach i lokalizacjach oraz stopniowe gromadzenie porównywalnych danych dotyczących jakości wód przybrzeżnych Morza Bałtyckiego.
W ramach projektu rozpoczęto również testy dotyczące potencjalnego wykorzystania barwnika Nile red do obserwacji cząstek plastiku metodą przesiewową. Na tym etapie rozwiązanie to wymaga dalszego udoskonalenia, ponieważ zastosowana procedura nie dała jeszcze wystarczająco wyraźnego i powtarzalnego efektu wizualnego. Doświadczenie to stanowi jednak podstawę do dalszych prac nad rozszerzeniem zakresu obserwacji o mikroplastiki. Przyszłe działania będą obejmowały dalsze testy tej metody oraz innych prostych rozwiązań nadających się do wykorzystania w kontekście nauki obywatelskiej.
Trwałość wyników projektu zostanie zapewniona przede wszystkim poprzez:
• zachowanie i dalsze wykorzystywanie opracowanych procedur pomiarowych oraz materiałów edukacyjnych;
• możliwość ponownego wykorzystania zestawów i sprzętu zakupionego lub przygotowanego w ramach projektu;
• wykorzystanie umiejętności nabytych przez uczestników w przyszłych działaniach organizacji;
• kontynuację pomiarów jakości wody i obserwacji podczas przyszłych inicjatyw edukacyjnych i społecznych;
• dalszego rozwijania znormalizowanej metody rejestrowania i raportowania wyników;
• stopniowego rozszerzania zakresu obserwacji o dodatkowe parametry środowiskowe, w tym zanieczyszczenie tworzywami sztucznymi.
Opracowany model może być również wykorzystywany w przyszłych projektach realizowanych przez organizację, bez konieczności odtwarzania od podstaw podstawowej metodologii i materiałów. Pozwoli to na dalsze angażowanie uczestników nauki obywatelskiej oraz dalszy rozwój monitoringu środowiska morskiego nawet po zakończeniu okresu finansowania projektu.
W rezultacie trwałość projektu będzie zależała nie tylko od zachowania jego namacalnych wyników, ale przede wszystkim od utrwalenia wiedzy, kompetencji, metod operacyjnych i narzędzi niezbędnych do dalszego monitorowania jakości wód Morza Bałtyckiego.
dr hab Agnieszka Kijewska